بررسی فنی و کاربردی هواساز هایژنیک و هواساز معمولی انتخاب نوع هواساز فقط به ظرفیت هوادهی یا توان سرمایش و گرمایش محدود نمی شود بلکه کیفیت هوای تامین شده، سطح بهداشت، نوع کاربری فضا و الزامات بهره برداری نقش مهمی دارند. …
انتخاب نوع هواساز فقط به ظرفیت هوادهی یا توان سرمایش و گرمایش محدود نمی شود بلکه کیفیت هوای تامین شده، سطح بهداشت، نوع کاربری فضا و الزامات بهره برداری نقش مهمی دارند. به همین دلیل هواسازها به طور کلی در دو گروه اصلی هواساز معمولی و هواساز هایژنیک دسته بندی می شوند که هرکدام با هدف طراحی متفاوتی توسعه یافته اند. شناخت تفاوت های واقعی این دو سیستم از بروز خطاهای پرهزینه در طراحی و اجرا جلوگیری می کند.
| ویژگی | هواساز معمولی | هواساز هایژنیک |
| هدف طراحی | تامین آسایش حرارتی و تهویه عمومی | تامین هوای بهداشتی و کنترل کامل آلودگی |
| بدنه داخلی | ورق گالوانیزه، شستشوی محدود | استنلس استیل یا پوشش آنتی باکتریال، قابل شستشو |
| فیلتراسیون | فیلترهای ساده (G4 تا F7) | فیلتراسیون چندمرحله ای، شامل F9 و HEPA |
| کویل و سینی درین | طراحی برای راندمان حرارتی، بهداشت پایه | قابلیت شستشو، سینی درین شیبدار، جلوگیری از رشد میکروب |
| استانداردها | استاندارد عمومی تهویه | استانداردهای تخصصی VDI 6022، DIN 1946، GMP |
| هزینه و نگهداری | پایین، اقتصادی | بالاتر، ضروری برای فضاهای حساس |
| کاربرد | ساختمان های اداری، تجاری، سالن ها | بیمارستان، صنایع دارویی، اتاق های تمیز |
هواساز معمولی با هدف تامین هوای مطبوع از نظر دما، رطوبت و تا حدی کیفیت هوا طراحی می شود. در این نوع هواساز تمرکز اصلی بر ایجاد شرایط آسایش حرارتی برای کاربران است و الزامات بهداشتی در سطح استانداردهای عمومی ساختمان در نظر گرفته می شود. ساختار دستگاه به گونه ای است که بتواند در پروژه های اداری، تجاری و صنعتی پاسخگوی نیاز تهویه باشد بدون آن که نیاز به کنترل دقیق آلودگی های میکروبی وجود داشته باشد.
بدنه این هواسازها معمولا از ورق گالوانیزه ساخته می شود و عایق کاری آن ها با هدف کاهش اتلاف انرژی و صدا انجام می گیرد. فیلترهای هواساز معمولی معمولا فقط گرد و غبار و ذرات بزرگ هوا را می گیرند و توانایی حذف ذرات ریز و میکروب ها را ندارند به همین دلیل این هواسازها برای محیط هایی که حساسیت بهداشتی بالا ندارند مناسب و اقتصادی هستند.
هواساز هایژنیک بر پایه الزامات سخت گیرانه بهداشتی طراحی می شود و هدف اصلی آن جلوگیری از رشد، تجمع و انتقال آلودگی های میکروبی، قارچی و باکتریایی در مسیر جریان هواست. این نوع هواساز نه تنها هوا را از نظر دما و رطوبت کنترل می کند بلکه کیفیت بهداشتی هوا را به سطحی می رساند که برای فضاهای حساس کاملا ایمن باشد.
در هواساز هایژنیک تمامی اجزای داخلی با این نگاه طراحی می شوند که امکان شستشو، ضدعفونی و نظافت کامل وجود داشته باشد. به همین دلیل سطوح داخلی صاف بدون گوشه های تیز و نقاط کور هستند و از متریال هایی استفاده می شود که در برابر رطوبت و مواد شوینده مقاوم اند. این رویکرد باعث می شود دستگاه بتواند در محیط هایی مانند بیمارستان ها، صنایع دارویی و اتاق های تمیز عملکرد قابل اطمینانی داشته باشد.
یکی از اصلی ترین تفاوت های هواساز هایژنیک و معمولی در جنس و کیفیت بدنه داخلی آن هاست. در هواساز معمولی، استفاده از ورق گالوانیزه رایج است و سطح داخلی الزاما برای شستشوی مداوم طراحی نشده است. این موضوع در طول زمان می تواند باعث تجمع آلودگی و کاهش کیفیت هوای خروجی شود.
در مقابل هواساز هایژنیک معمولا دارای بدنه داخلی از استنلس استیل یا ورق هایی با پوشش آنتی باکتریال است. این سطوح در برابر خوردگی مقاوم اند بلکه امکان شستشو و ضدعفونی مکرر را فراهم می کنند. همچنین طراحی درزها و اتصالات به گونه ای انجام می شود که هیچ گونه نفوذ آلودگی یا نشتی هوا وجود نداشته باشد.
سیستم فیلتراسیون قلب عملکرد بهداشتی هر هواساز محسوب می شود. در هواسازهای معمولی فیلترها بیشتر نقش محافظتی برای تجهیزات و ایجاد حداقل کیفیت هوای قابل قبول را دارند. معمولا از فیلترهای کلاس G4 یا در بهترین حالت F7 استفاده می شود که برای فضاهای عمومی کفایت می کند.
اما در هواساز هایژنیک فیلتراسیون به صورت چندمرحله ای و کاملا مهندسی شده انجام می شود. علاوه بر فیلترهای اولیه از فیلترهای راندمان بالا مانند F9 و حتی HEPA استفاده می شود تا ذرات بسیار ریز، میکروارگانیسم ها و آلاینده های خطرناک حذف شوند. این سطح از فیلتراسیون شرط اصلی استفاده از هواساز هایژنیک در محیط های حساس است.
بیشتر بدانید: تفاوت هواساز چند منطقه ای با یک منطقه ای چیست؟
در هواساز معمولی طراحی کویل ها و سینی درین بیشتر بر اساس راندمان حرارتی انجام می شود و الزامات بهداشتی در سطح پایه قرار دارد. این موضوع ممکن است در شرایط رطوبتی بالا زمینه رشد قارچ و باکتری را فراهم کند.
در هواساز هایژنیک کویل ها با فاصله فین مناسب و قابلیت شستشو طراحی می شوند و سینی درین دارای شیب استاندارد و خروج کامل آب است. این طراحی مانع از ماندگاری رطوبت و ایجاد محیط مناسب برای آلودگی می شود و نقش مهمی در حفظ کیفیت هوا دارد.
هواسازهای معمولی معمولا مطابق استانداردهای عمومی تهویه مطبوع طراحی می شوند و برای ساختمان های اداری، تجاری، سالن ها و کاربری های غیرحساس مناسب اند. در این فضاها کنترل دما و صرفه جویی انرژی اولویت اصلی است.
در حالی که هواساز هایژنیک باید مطابق استانداردهای تخصصی مانند VDI 6022 ،DIN 1946 یا الزامات GMP طراحی و ساخته شود. این استانداردها جزئیات دقیقی درباره بهداشت، قابلیت شستشو، سطح فیلتراسیون و ایمنی میکروبی ارائه می دهند و رعایت آن ها الزامی است.
از نظر اقتصادی هواساز معمولی هزینه اولیه و نگهداری کمتری دارد و به همین دلیل در پروژه های عمومی گزینه رایج تری است اما این کاهش هزینه با محدودیت در سطح بهداشت همراه است.
هواساز هایژنیک به دلیل استفاده از متریال خاص، فیلترهای پیشرفته و طراحی پیچیده تر، هزینه اولیه بالاتری دارد. با این حال در فضاهای حساس، این هزینه نه تنها منطقی بلکه ضروری است زیرا کیفیت هوا مستقیما با سلامت انسان و کیفیت فرآیندهای تولیدی مرتبط است.
تفاوت هواساز هایژنیک و هواساز معمولی در طراحی، سطح بهداشت مورد انتظار و نوع کاربری فضا می باشد. هواساز معمولی برای تامین آسایش حرارتی در فضاهای عمومی انتخابی مناسب و اقتصادی است در حالی که هواساز هایژنیک پاسخی تخصصی به نیاز محیط هایی است که کوچک ترین آلودگی می تواند پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد. انتخاب صحیح بین این دو سیستم زمانی اتفاق می افتد که طراح یا کارفرما ابتدا سطح حساسیت پروژه را به درستی بشناسد و سپس بر اساس الزامات فنی و بهداشتی تصمیم گیری کند.