دیگ بخار و دیگ آب گرم هر دو برای تامین انرژی حرارتی استفاده می شوند اما تفاوت های اساسی در نوع سیال خروجی، فشار کاری، دمای عملکرد و حوزه مصرف، کاربرد و شیوه نصب آن ها را از یکدیگر متمایز می کند. شناخت این تفاوت ها به انتخاب …
دیگ بخار و دیگ آب گرم هر دو برای تامین انرژی حرارتی استفاده می شوند اما تفاوت های اساسی در نوع سیال خروجی، فشار کاری، دمای عملکرد و حوزه مصرف، کاربرد و شیوه نصب آن ها را از یکدیگر متمایز می کند. شناخت این تفاوت ها به انتخاب صحیح سیستم متناسب با نیاز پروژه کمک می کند و باعث افزایش بهره وری، کاهش هزینه و ایمنی بالاتر می شود. در ادامه به بررسی بیشتر انواع تفاوت دیگ بخار و دیگ آبگرم می پردازیم:
| ویژگی ها | دیگ بخار | دیگ آب گرم |
| نوع سیال خروجی | بخار پرفشار | آب گرم در محدوده دمای مشخص |
| دمای خروجی | بالای 100 درجه، گاهی بیش از 150 درجه | 60 تا 90 درجه، حتی در سیستم آب داغ کمتر از نقطه جوش |
| فشار کاری | بالا، نیازمند تجهیزات ایمنی پیچیده | پایین، ایمن و ساده |
| پیچیدگی تجهیزات و ایمنی | شیر اطمینان چندمرحله ای، کنترل سطح آب، سیستم های کنترل سوخت، نظارت مداوم | ترموستات، منبع انبساط، شیر اطمینان دما فشار، ساده و کم خطر |
| نوع کاربرد | صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی، بیمارستان ها، نیروگاه ها، فرآیندهای سریع و پرانرژی | گرمایش ساختمان، فن کویل ها، رادیاتورها، استخرها، گلخانه ها، گرمایش پایدار و ایمن |
| شیوه نصب | پیچیده، نیازمند خطوط رفت و برگشت بخار، شبکه برگشت میعانات، فضای بیشتر | ساده، لوله کشی مستقیم، تجهیزات جانبی محدود، نصب سریع و آسان |
| مصرف انرژی | بالاتر به دلیل تبخیر و دمای بالا | کمتر، راندمان حرارتی بالاتر، گرمای پایدار و کنترل شده |
دیگ بخار و دیگ آبگرم فولادی از اساس با یکدیگر متفاوت عمل می کنند و همین تفاوت تعیین کننده نحوه انتقال انرژی در هر سیستم است. دیگ بخار آب را تا نقطه تبخیر گرم کرده و بخار پرفشار تولید می کند، بخاری که توانایی آزادسازی انرژی زیاد در کوتاه ترین زمان ممکن را دارد. به همین دلیل در فرآیندهای صنعتی که نیازمند انتقال حرارت سریع و شدید هستند، تنها بخار قادر به تامین انرژی لازم است.
دیگ آب گرم نیز با گرم کردن آب در یک محدوده دمایی مشخص، گرمایی پایدار و یکنواخت تولید می کند و آن را در مدار بسته به مصرف کننده می رساند. این گرمایش کنترل شده و مداوم، آب گرم را برای گرمایش ساختمان ها و سیستم های تهویه مناسب تر می سازد، جایی که شدت انرژی لحظه ای اهمیت ندارد.
دمای خروجی دیگ بخار بسته به فشار کاری می تواند بسیار بالا باشد و در بسیاری از کاربردهای صنعتی به بیش از 150 درجه سانتی گراد نیز برسد. این دمای بالا همراه با فشار زیاد، امکان انتقال انرژی سریع و ضربه ای را فراهم می کند و کنترل دقیق آن برای ایمنی و کارایی سیستم ضروری است.
در حالی که دیگ آب گرم معمولا دمایی بین 60 تا 90 درجه سانتی گراد تولید می کند و حتی در سیستم های آب داغ نیز به نقطه تبخیر نمی رسد. این محدوده دمایی برای گرمایش ساختمان ها و گردش در مدارهای حرارتی کاملا کافی است و ریسک ناشی از فشار و دمای بالا را به طور کامل حذف می کند.
دیگ بخار به دلیل فشار کاری بالای خود، نیازمند مجموعه ای از تجهیزات ایمنی پیشرفته مانند شیرهای اطمینان چندمرحله ای، سیستم های کنترل فشار، کنترل سطح آب و نظارت مداوم است. اپراتور این سیستم باید به خوبی آموزش دیده و با اصول ایمنی و عملکرد دستگاه آشنا باشد تا کوچک ترین خطا باعث حادثه نشود.
اما دیگ آب گرم با فشار پایین طراحی شده و به همین دلیل تجهیزات ایمنی آن ساده تر است و شامل ترموستات، منبع انبساط و شیر اطمینان دما–فشار می شود. این سادگی باعث می شود نصب، مدیریت و نگه داری آن حتی توسط افراد کم تجربه نیز قابل اعتماد باشد.
بیشتر بدانید: انواع دیگ موتورخانه و مقایسه آن ها
هر سیستم بسته به نوع سیال، فشار و دمای خروجی، کاربردهای متفاوتی دارد و انتخاب درست آن کاملا وابسته به نیاز پروژه است.
نصب دیگ بخار پیچیده تر است و به مجموعه ای از تجهیزات جانبی از جمله خطوط رفت و برگشت بخار، تله های بخار، سیستم تغذیه آب، شبکه برگشت میعانات و کنترلرهای فشار و دما نیاز دارد. این پیچیدگی باعث می شود فضای بیشتری برای موتورخانه بخار لازم باشد و طراحی دقیق تر الزامی باشد.
در مقابل دیگ آب گرم با لوله کشی ساده و تجهیزات محدود نصب می شود، فضای کشمتری اشغال می کند و سرعت نصب بالاتری دارد. سیستم های جانبی و کنترلی در دیگ آب گرم به مراتب کمتر است، بنابراین بهره برداری و نگه داری آن ساده تر و اقتصادی تر خواهد بود.
دیگ بخار و دیگ آب گرم هر دو منابع مهم انرژی حرارتی هستند اما تفاوت های اساسی در نوع سیال خروجی، دما، فشار، پیچیدگی تجهیزات و حوزه مصرف باعث می شود هر یک کاربرد خاص خود را داشته باشند. دیگ بخار برای صنایع و فرآیندهایی مناسب است که نیازمند انتقال سریع و انرژی زیاد هستند و به فشار و دمای بالا وابسته اند. در صورتی که دیگ آب گرم گزینه ای ایده آل برای گرمایش ساختمان ها، استخرها و سیستم های تهویه است، جایی که گرمایش پایدار، ایمنی و مصرف بهینه انرژی اهمیت دارد.